Bio

Tiziano Terzani – podróżnik, reporter

Urodził się 14 września 1938 roku we Florencji (Toskania, Włochy).

W wieku 17 lat poznał swoją przyszłą żonę Angelę Staude, urodzoną w 1939 roku we Florencji w rodzinie niemieckiej.

Ukończył prawo na Collegio Medico-Giuridico w Pizie (obecna  Scuola Superiore Sant’Anna). Przez kilka miesięcy studiował w Leeds w Anglii. Po studiach pracował „z głodu” dla Olivetti – firmy produkującej urządzenia biurowe. W 1965 roku wyjechał służbowo do Japonii i po raz pierwszy zobaczył Azję. Podczas pracy dla Olivetti w RPA zaczął współpracować z tygodnikiem L’Astrolabio. Pierwszy jego tekst ukazał się tam w grudniu 1966 roku.

Nie mając jeszcze 30 lat zrezygnował z pracy w Olivetti i postanowił poświęcić się podróżom, dziennikarstwu i Azji. W ramach przygotowań  do realizacji swoich marzeń w  latach 1967 – 1969 przebywał na stypendium Harkness i studiował sinologię na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. W 1969 roku w Nowym Jorku urodził mu się syn Folco, a w 1971 roku córka Saskia.

Od 1972 do 1997 roku pracował jako korespondent dla niemieckiego tygodnika Der Spiegel w Azji. Pisał m.in. z Singapuru, Hongkongu, Pekinu, Tokio, Bangkoku i Delhi.

W Wietnamie obserwował upadek Sajgonu. Z tego pobytu powstały dwie książki: w 1973 Pelle di leopardo i w 1976 Giai Phong! (przetłumaczona na angielski i francuski).

W styczniu 1980 przeniósł się z rodziną do Pekinu, gdzie był jednym z pierwszych zachodnich dziennikarzy akredytowanych za rządów Deng Xiaopinga. Przybrał chińskie imię – Deng Tiannuo. Żył i podróżował jak Chińczycy, posłał swoje dzieci do chińskiej szkoły. Kiedy chiński rząd nie mógł już dłużej tolerować jego pisania, został aresztowany i poddany reedukacji. Miesiąc później, 8 marca 1984 roku, wydalono go z Chin, o czym pisał The New York Times. Z tego pobytu powstała książka wydana po niemiecku jako Fremder unter Chinesen (1984) (angielskie wydanie The Forbidden Door. Travels in unknown China, 1985; polskie wydanie jako Zakazane wrota, 2011)

W latach dziewięćdziesiątych obserwował upadek Związku Radzieckiego podróżując po całym kraju. Owocem tego stała się książka Buonanotte, signor Lenin (1992) (angielskie wydanie Goodnight, Mister Lenin: Journey Through the End of the Soviet Empire, 1993, polskie wydanie jako Dobranoc, panie Lenin, 2011).

W 1976 roku chiński wróżbita w Hongkongu przepowiedział mu, żeby w 1993 roku nie latał samolotami. I rzeczywiście Terzani trzymał się tej przepowiedni bardzo mocno. Podróżował po Birmie, Tajlandii, Laosie, Kambodży, Wietnamie, Chinach, Mongolii, Japonii, Indonezji, Singapurze i Malezji. Efektem tych podróży jest książka Un indovino mi disse (1995) (angielskie wydanie A Fortune-Teller Told Me: Earth-bound Travels in the Far East, 1997; po polsku Powiedział mi wróżbita: wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2008). Ryszard Kapuściński napisał na okładce angielskiego wydania: A great book written in the best traditions of literary journalism… profound, rich and reflective.

W 1997 roku, w wieku 59 lat dowiaduje się, że jest ciężko chory.  W 1998 roku zebrano 77 tekstów Terzaniego o Azji z lat 1965-1997, z włoskich, angielskich i niemieckich gazet  i wydano we Włoszech jako In Asia (przetłumaczono ją na niemiecki w 2003 – In Asien, i polski w 2009 – W Azji, wydawnictwo W.A.B.).

Po 11 września 2001 podróżował po Afganistanie, Pakistanie i Indiach skąd wysyłał listy dla Corriere della Sera, które zostały zebrane w jednym tomie jako listy przeciwko wojnie – Lettere contro la guerra (2002). Angielskie tłumaczenie wydano tylko w Indiach w 2002 jako Letters Against the War; przetłumaczono je jeszcze na język niemiecki (2002), francuski (2002), hiszpański (2003), japoński (2004) i słoweński (2006).

W 2004 roku swoje zmagania z chorobą nowotworową spisał w książce Un Altro Giro di Giostra (wydanie polskie: Nic nie zdarza się przypadkiem, Warszawa 2009).

Zmarł 28 lipca 2004 roku w Orsigna (Toskania, Włochy). Żył 65 lat.

Ostatnie rozmowy z 2004 roku z synem Folco ukazały się dwa lata później jako La fine é il mio inizio (książka przetłumaczona w całości na hiszpański (2007) i francuski (2008), po niemiecku (2007) ukazała się wersja skrócona). Polskie wydanie Koniec jest moim początkiem ukazało się w 2010 roku.

W 2008 roku Angela Terzani zebrała teksty Tiziano o Kambodży i wydała jako Fantasmi. Dispacci dalla Cambogia. Z tych artykułów trzy ukazały się po niemiecku w 1980 roku w książce Holocaust in Kambodscha.

Biblioteka Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku posiada wszystkie angielskie tłumaczenia książek Tiziano (5 tytułów + 2 wydania tej samej książki w innych krajach).

Poniżej fragment Der Spiegel (2 sierpnia 2004, nr 32/2004) z rubryki „Gestorben”: